TR|EN|FR

Rekabet Kurulu'nun 12 Bankanın Kredi, Mevduat ve Kredi Kartı konularında Uyumlu Eylem/Kartel Oluşturması Hakkında Bilgiendirme

 

Rekabet Kurulu'nun 2011-4-91 sayılı dosyası üzerinden yürütülen soruşturma sonucunda verdiği 08.03.2013 tarih ve 13-13/198-100 sayılı kararı ile Türkiye’de faaliyet gösteren 12 bankanın mevduat, kredi ve kredi kartı hizmetleri konusunda anlaşma ve/veya uyumlu eylem içerisinde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri tespit edilmiş ve aleyhlerinde idari para cezası uygulanmıştır. Karara yukarıdaki karar numarasına tıklayarak ulaşabilirsiniz.

 

Rekabet Kurulu Kararında uyumlu eylem içerisinde hareket ettikleri tespit edilen banka ve finans kuruluşları aşağıdadır.

 

1. Akbank T.A.Ş. (AKBANK),

 

2. Denizbank A.Ş. (DENİZBANK),

 

3. Finans Bank A.Ş. (FİNANSBANK),

 

4. HSBC Bank A.Ş. (HSBC),

 

5. ING Bank A.Ş.(ING),

 

6. Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB),

 

7. Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARANTİ), (Garanti Ödeme Sistemleri A.Ş.(GÖSAŞ) ve Garanti Konut Finansmanı Danışmanlık A.Ş. (GKFD) )

 

8. Türkiye Halk Bankası A.Ş. (HALKBANK),

 

9. Türkiye İş Bankası A.Ş. (İŞ BANKASI),

 

10. Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VAKIFBANK),

 

11. Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (YKB)

 

12. T.C. Ziraat Bankası A.Ş.(ZİRAAT)

 

Karar ile 12 bankanın değişik tarihlerde yaptıkları katılım ile konut kredileri, taşıt kredileri ve ihtiyaç kredileri faizlerinde uyumlu olarak yüksek faiz oranı belirledikleri, kredi kartı ve yan ürünlerinde bedel artışına gittikleri ve mevduat faizlerinde banka müşterilerinin aleyhine faiz oranı belirledikleri tespit edilmiştir.

 

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 57 maddesine göre "Her kim bu Kanuna aykırı olan eylem, karar, sözleşme veya anlaşma ile rekabeti engeller, bozar ya da kısıtlarsa yahut belirli bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu kötüye kullanırsa, bundan zarar görenlerin her türlü zararını tazmine mecburdur. Zararın oluşması birden fazla kişinin davranışları sonucu ortaya çıkmış ise bunlar zarardan müteselsilen sorumludur."

 

Aynı Kanunun 58. maddesinin 2. fıkrasına göre ise "...Ortaya çıkan zarar, tarafların anlaşması ya da kararı veya ağır ihmalinin olduğu hallerden kaynaklanmaktaysa, hâkim, zarar görenlerin talebi üzerine, uğranılan maddi zararın ya da zarara neden olanların elde ettiği veya elde etmesi muhtemel olan kârların üç katı oranında tazminata hükmedebilir."

 

Karar kapsamında bankaların 21 Ağustos 2007 ile 22 Eylül 2011 tarihleri arasında ortak eylem/kartel oluşturduğu tespit edilmişse de değişik kredi tipleri ile ürünler için değişik tarihlerde faiz artışları/düşüşleri yapıldığı ve bu değişimlerin her banka için farklı tarihlerde gerçekleştiği tespit edilmiştir. Her banka ürünü için farklı tarihlere rastlayan faiz artışları yaşandığı kararda tablolarla izah edilmiştir.

 

Örneğin kararın 40 ve 41. sayfalarında yer alan Tablo 13'e göre beş bankanın 2008 yılı Ekim ayının son haftasında konut kredilerinde çeşitli miktarlarda baz puan artışları uyguladıkları tespit edilmiştir. Buna göre;

 

"Adı geçen bankaların ilan edilen konut kredisi faiz oranları incelendiğinde tamamının 23-24.10.2008 tarihlerinde ilan edilen konut kredisi faiz oranlarında artış yaptığı görülmektedir. Bu çerçevede, GARANTİ 12 baz puan (%0,12), AKBANK 10-15 baz puan (%0,10-0,15), İŞ BANKASI 15 baz puan (%0,15), YKB 15 baz puan (%0,15) ve FİNANSBANK da 8-15 (%0,08-0,15) baz puan aralığında artış gerçekleştirmiştir."

 

Benzer tablolar, taşıt kredileri ve ihtiyaç kredilerinde de tespit edilmiş ve karara eklenmiştir. Rekabet Kurulu, mevduat faizlerinin bankalar arası ortak eylemden nasıl etkilendiğini kararda izah etmişse de konut, taşıt ve ihtiyaç kredilerinde olduğu gibi tarih ve baz puan tespiti yapmamıştır.

 

Görüleceği üzere tüketicilerin kullandıkları konut kredilerinin hangi bankadan ve hangi tarihlerde kullanıldığı büyük önem taşımaktadır. İnternette ve diğer medya organlarında konu ile ilgili birkaç makale ve görüş mevcuttur. Bu metinlerin bir bölümünde tüketiciler sadece kullandıkları krediye göre kategorileştirilmiş ve tarihler üzerinde durulmamıştır. Oysa her tüketicinin durumu kullandığı kredi ve ürün tipine göre, bu kredinin kullanıldığı döneme ve diğer hususlara dikkat edilerek değerlendirilmelidir. Bu sebeple tüketicilerin kullandıkları ürünlere/kredilere ilişkin bilgi ve belgeleri ile başvuracakları bir avukattan süreç hakkında bilgi/yardım almaları büyük önem taşımaktadır.

 

Karar ile 12 bankanın suni faiz oluşturarak müşterileri aleyhine işlem yaptıkları, birbirlerinin ticari sır niteliğindeki bilgilerini paylaşarak piyasa üzerinde rekabeti engelleyici eylemde bulundukları tespit edilmiştir.

 

Tüketicilerin yanı sıra ticari işletmeler ve kamu kurumları da bankalardan kullandıkları ürünlere göre hukuki yollara başvurma hakkını haizdir.

 

 

Faydalı Linkler

BİZE ULAŞIN

Yandex.Metrica